Xôi sắn – Hương vị miền Tây Bắc

Xôi sắn đặc sản Tây Bắc. (Ảnh: Internet)

Từ những củ sắn mới mang ngoài ruộng về còn lấm đất được người làm chọn kỹ rồi rửa sạch, bóc hết lớp áo dày bên ngoài, đến khi gặp lõi sắn trắng ngần phía trong cùng mới thôi. Củ sắn được chọn phải là những củ ngắn, tròn lẳn và không bị sâu bệnh. Sắn rửa sạch rồi mang luộc trước cho nguội, để khi đồ với xôi sẽ không bị lẫn vào. Dừa được nạo thành từng sợi nhỏ để khi trộn với gạo và sắn sẽ dễ làm hơn.

Củ sắn – món ăn quen thuộc. (Ảnh: Internet)

Gạo nếp để đồ xôi cũng là thứ nếp nương óng ả, được bà con người Thái phơi khô, giã bằng cối đạp chân, sẩy sàng chọn lựa nhiều công đoạn để có hạt gạo căng nẩy, cho món xôi dẻo thơm.

Để xôi dẻo, nắm tay không dính, lâu thiu, người Tây Bắc không dùng các loại chõ sành, chõ kim loại vì có nhược điểm thường gây ra “ướt xôi” không ngấm nước. Cái chõ này được làm bằng những khúc gỗ có đường kính nhỏ, gỗ mềm đem về cắt khúc, cưa rỗng giữa, tạo dáng đẹp như một đài hoa, thon nhỏ từ dưới lên trên, đáy chõ có hai thanh tre nhỏ để đặt tấm đan thưa đỡ gạo khi cho gạo vào chõ xôi. Phần chõ lại được đặt trên một cái ninh đồng, thay cho nồi. Dùng loại chõ gỗ có ưu điểm gỗ hút hơi nước lên, xôi chín dẻo, khô. Khi xôi chín bà con đổ xôi ra mâm, dàn mỏng dùng quạt, quạt cho xôi nguội nhanh. Rồi cho xôi vào các “giỏ” đan bằng mây có nắp đậy, có quai treo lên cột nhà. Đến bữa đem ra dùng hoặc đem đi làm nương ăn rất tiện.

Gạo nếp được đồ chung với sắn. (Ảnh: Internet)

Xôi sắn đã sẵn vị đậm đà, bùi ngậy của hạt nếp, miếng sắn nên thức ăn kèm cũng chẳng cần cầu kì. Xôi sắn chỉ cần chấm thêm chút muối vừng đã vô cùng thơm ngon. Nhưng người Thái không ăn xôi sắn với muối vừng thông thường mà dùng muối ớt. Sắn bùi, muối mặn, ăn cùng ớt cay lạ miệng, ăn hoài ăn mãi cũng chẳng ngấy ngán..

Món xôi không cầu kỳ nhưng lại khiến người ta bất ngờ bởi hương vị của nó. Nồi xôi sắn với làn khói mỏng manh, những hạt xôi nếp dẻo, trắng trong, những sợi sắn trắng ngà, bở tơi, nhìn đã thấy thèm! Nếm thử một miếng, cái ngọt ngọt, bùi bùi của sắn quyện lấy cái dẻo dẻo, dính dính của xôi nếp hương, đã khiến thực khách ăn một lại muốn ăn hai rồi. Người ta có khi còn cho thêm mỡ hành vào xôi sắn nữa. Mùi thơm của hành phi, vị béo ngậy của mỡ càng làm món ăn thêm cuốn hút.

Gạo, sắn, dừa đều là những món ăn dễ kiếm và gần gũi với mọi người. (Ảnh: Internet)

Xôi sắn thơm ngon, nóng hổi là một trong các món xôi ngon được rất nhiều gia đình ưa chuộng. (Ảnh: Internet)

Bây giờ xôi sắn không còn là món ăn riêng của người Thái mà đã trở thành món quà len lỏi trong từng ngõ phố của nhiều đô thị lớn. Những gói xôi sắn thơm lừng, bên trên là ruốc tơi bông lên, màu vàng nhạt nổi lên trên màu trắng của nếp và sắn vô cùng đẹp mắt. Xôi sắn là sản phẩm của núi rừng cùng, món ăn là sự hòa hợp của thiên nhiên Việt Nam. Sự kết hợp lạ kỳ của các nguyên liệu chế biến đã làm nên sự độc đáo và phong phú cho nền ẩm thực Việt.

Món xôi được làm từ những nguyên liệu đơn giản nhưng lại chứa nhiều chất dinh dưỡng. (Ảnh: Internet)