Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số

Mới đây, ngày 18/02/2021, Ủy ban Dân tộc ra Quyết định số 98/QĐ-UBDT về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS giai đoạn 2021 - 2025 (giai đoạn II).

Kế hoạch xác định các hoạt động cụ thể như: Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vận động, tư vấn nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của đồng bào DTTS về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Trong đó có các hoạt động chủ yếu như: Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại các trường trung học cơ sở, phổ thông trung học và các trường dân tộc nội trú để tuyên truyền sâu rộng về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; lồng ghép các hoạt động tuyên truyền, vận động với các hoạt động giao lưu văn hóa, lễ hội tại cộng đồng.

Nhóm trẻ em gái DTTS 13-18 tuổi cần được đặt vào vị trí trung tâm trong công tác tuyên truyền, vận động phòng ngừa, giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống

Biên soạn, phát hành tài liệu, sản phẩm tuyên truyền về hôn nhân và phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Nội dung các tài liệu tuyên truyền liên quan đến quy định của pháp luật, tác hại, hậu quả của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, giới thiệu về những phong tục, tập quán tốt đẹp của các dân tộc trong hôn nhân và những tập tục có hại trong hôn nhân cần vận động xóa bỏ; Triển khai nhân rộng mô hình điểm và các mô hình chuyên đề “Can thiệp làm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống” tại địa phương.

Tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức công tác dân tộc, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật tại địa phương tham gia thực hiện Đề án. Hỗ trợ, cung cấp tài liệu, sản phẩm truyền thông liên quan về hôn nhân, phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, đồng thời tổ chức thăm quan, học hỏi kinh nghiệm trong và ngoài nước nhằm nâng cao năng lực về chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác dân tộc, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật tại địa phương.

Tổ chức các hội nghị, hội thảo, tọa đàm, giao lưu văn hóa, lễ hội nhằm cung cấp thông tin, tuyên truyền về tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; đề xuất, lựa chọn cách thức tổ chức triển khai các hoạt động có yếu tố đặc thù riêng phù hợp với tập quán văn hóa, giới, lứa tuổi và dân tộc.

Để ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS, nhiều địa phương đã có các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế

Để ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS, nhiều địa phương trên cả nước đã bước đầu có các giải pháp tương đối đồng bộ, hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tế. Như tại huyện Như Thanh – Thanh Hóa, là huyện miền núi có hơn 40% người DTTS, từ năm 2016-2020, ngoài biện pháp tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS không vi phạm tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, Như Thanh còn xây dựng mô hình xã điểm và 2 thôn điểm tại xã Thanh Tân, trường THCS&THPT Như Thanh làm trường điểm.

Hàng năm đều tổ chức sinh hoạt ngoại khóa tại trường điểm. Tổ chức 6 buổi nói chuyện truyền thông tại các trường THPT, trường Dân tộc nội trú và trường THCS Xuân Thái. Tổ chức sinh hoạt định kỳ theo quý Câu lạc bộ phòng chống tảo hôn tại trường Dân tộc nội trú và 2 thôn điểm của xã điểm.

Đặc biệt, năm 2018, đã tổ chức thành công Hội thi “Thiếu nữ các dân tộc huyện Như Thanh với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống” với 32 thiếu nữ các dân tộc tham gia, thí sinh chủ yếu đến từ 3 trường THPT và trường THCS Dân tộc nội trú trên địa bàn huyện. Hội thi đã thu hút đông đảo cán bộ và nhân dân tham gia theo dõi, cổ vũ và tuyên truyền, đã tạo hiệu ứng tích cực. Qua hội thi, các thí sinh không chỉ có thêm nhiều kiến thức bổ ích về Luật hôn nhân và gia đình, về Bình đẳng giới, định hướng tương lai mà còn tăng thêm lòng tự tôn, tự hào dân tộc qua các phần thi trình diễn trang phục dân tộc, trang phục truyền thống, năng khiếu... Các thí sinh còn có thêm kỹ năng trình diễn sân khấu, khả năng giao tiếp trước đám đông; mong muốn hướng tới vẻ đẹp hình thể và tâm hồn.

Hội thi “Thiếu nữ các dân tộc huyện Như Thanh với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Tiếp đó, trong các năm 2020, 2021 huyện Như Thanh tổ chức thành công Hội thi Rung chuông vàng tuyên truyền giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân dận huyết thống. Có thể khẳng định đây là hình thức tuyên truyền mang lại hiệu quả cao, thu hút được nhiều người quan tâm, góp phần tuyên truyền hiệu quả về ngăn chặn tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS.

Nhờ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nên số cặp tảo hôn trên địa bàn huyện đã giảm đáng kể. Tổng số cặp tảo hôn từ năm 2011- 2015 là 41 cặp, đến nay, toàn huyện chỉ có 13 cặp tảo hôn. Do tình trạng tảo hôn đã được giảm đáng kể góp phần nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của các hộ dân, cũng như góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tại các khu dân cư vùng DTTS đặc biệt khó khăn. Từ khi thành lập huyện (năm 1997) đến nay, trên địa bàn huyện Như Thanh không xảy ra trường hợp hôn nhân cận huyết thống nào.

Theo đồng chí Hoàng Thị Hạnh, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, để đảm bảo đạt mục tiêu chung tại Quyết định số 498/QĐ-TTg ngày 14/4/2015 của Thủ tướng Chính phủ là phấn đấu đến năm 2025 cơ bản ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng DTTS, ngành Công tác dân tộc phối hợp với các cơ quan thực thi pháp luật cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về hôn nhân, gia đình, Luật Trẻ em, Luật Bình đẳng giới…

Đây sẽ là cơ sở rất quan trọng để các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể tăng tốc, đẩy mạnh công tác phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vùng DTTS và miền núi, đảm bảo đạt mục tiêu đã đề ra trong Quyết định của Thủ tướng Chính phủ vào năm 2025.

Thu Trang