Thanh Hóa: Nhiều đổi thay trên quê hương đồng bào Khơ Mú

Thanh Hóa: Nhiều đổi thay trên quê hương đồng bào Khơ Mú

(DTTG) Trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân các dân tộc trên địa bàn huyện Mường Lát nói chung và đồng bào Khơ Mú trên địa bàn huyện nói riêng luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh nên tình hình kinh tế - xã hội, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào ngày càng được nâng lên.

Đăng bởi Thu Trang   Thứ năm, 09/06/2022 09:00

Từ du canh du cư đến định cư lâu dài

Đồng bào dân tộc Khơ Mú ở Thanh Hoá trước đây sống du canh du cư, cư trú ở vùng rừng núi cao, hoạt động kinh tế chủ yếu là canh tác nương rẫy, du canh du cư. Phương thức canh tác lạc hậu, hái lượm và săn bắn được duy trì; chăn nuôi gia súc, gia cầm để phục vụ tín ngưỡng thờ cúng, ma chay, cưới hỏi, lễ tết và sinh hoạt gia đình; đan lát là nghề thủ công truyền thống nổi tiếng của dân tộc Khơ Mú; hôn nhân theo nguyên tắc thuận chiều, đặc biệt trong phạm vi một dòng họ; đám ma người Khơ Mú gồm nhiều nghi thức tín ngưỡng; bàn thờ ma nhà đặt trên gác bếp, còn ông, bà thờ một gian riêng, kín đáo và rất kiêng kỵ đối với người ngoài; người Khơ Mú thích múa xoè, thổi các loại sáo, kèn môi…

Đồng bào dân tộc Khơ Mú ở Thanh Hoá trước đây sống du canh du cư, cư trú ở vùng rừng núi cao, hoạt động kinh tế chủ yếu là canh tác nương rẫy. Ảnh Ngọc Huấn
Đồng bào dân tộc Khơ Mú ở Thanh Hoá trước đây sống du canh du cư, cư trú ở vùng rừng núi cao, hoạt động kinh tế chủ yếu là canh tác nương rẫy. Ảnh Ngọc Huấn

Thực hiện cuộc vận động định canh định cư, từ năm 1994 đến nay, đồng bào Khơ Mú đã định cư tập trung tại bản Đoàn Kết, xã Tén Tằn (nay là khu phố Đoàn Kết, thị trấn Mường Lát) và bản Lách (xã Mường Chanh), huyện Mường Lát. Đến nay, đồng bào Khơ Mú đã ổn định đời sống, các bản đều có lớp học, các hủ tục lạc hậu được xóa bỏ, người dân trong bản đều thực hiện nếp sống ăn minh, đẩy mạnh phát triển sản xuất, tạo việc làm, góp phần quan trọng cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Đặc biệt là sau khi thực hiện Đề án ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội hộ đồng bào Khơ Mú, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020, đến nay dân cư được sắp xếp theo hướng ổn định tại chỗ, thuận tiện trong sinh hoạt; đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân, bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Khơ Mú được giữ gìn… người dân ai cũng vui mừng, phấn khởi tin tưởng vào sụ lãnh đạo của Đảng, của Nhà nước.

Ông Trịnh Văn Sôm, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Lách cho biết: Bản Lách có 55 hộ với 260 nhân khẩu, những năm qua, bên cạnh việc được hưởng lợi từ các chính sách của Đảng, Nhà nước trong đầu tư cơ sở vật chất hạ tầng thiết yếu cho bản; hỗ trợ lương thực, giúp nhân dân trồng rừng và phát triển nông nghiệp… nhận thức của người dân bản được nâng lên, hủ tục lạc hậu được xóa bỏ, kinh tế phát triển.

Đến nay, Bản Lách là bản có số người đi xuất khẩu lao động nhiều nhất xã Mường Chanh với gần 30 người, đời sống của người dân tuy còn nhiều khó khăn nhưng đã có nhiều chuyển biến tích cực từ việc phát triển nông nghiệp, trồng cây lúa nước, cây gai xanh, chăn nuôi trâu bò…; Trẻ em được đến trường đi học, không còn tình trạng bỏ học giữa chừng; nhà nào cũng có bể nước hợp vệ sinh; tình hình an ninh trật tự ổn định.

Cùng với việc vận động đồng bào định canh, ổn cư, nhiều năm qua các cấp, các ngành, lực lượng vũ trang trong tỉnh đã có nhiều việc làm thiết thực, nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào. Đến nay, bản Lách đã đạt được 9/14 tiêu chí bản nông thôn mới, phấn đấu đến cuối năm 2022 đạt bản nông thôn mới.

Đến thăm khu phố Đoàn Kết - khu phố với hơn 10 km đường biên giới giáp huyện Sốp Bâu (Lào), hiện có 169 hộ, gần 753 nhân khẩu, 99% người dân là đồng bào dân tộc Khơ Mú. Lãnh đạo địa phương chia sẻ, trình độ dân trí nơi đây còn hạn chế, điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Năm 2019 toàn bộ xã biên giới Tén Tằn sáp nhập vào thị trấn Mường Lát, bản Đoàn Kết cũng được đổi tên thành khu phố Đoàn Kết. Thực hiện nếp sống mới, khu phố đã cơ bản xóa bỏ được các hủ tục lạc hậu; điểm trường mầm non và tiểu học thu hút 95% trẻ em đến trường đi học con chữ; nhà văn hóa thôn khang trang…

Thực hiện cuộc vận động định canh định cư, từ năm 1994 đến nay, đồng bào Khơ Mú đã định cư tập trung tại bản Đoàn Kết, xã Tén Tằn. Ảnh Ngọc Huấn
Thực hiện cuộc vận động định canh định cư, từ năm 1994 đến nay, đồng bào Khơ Mú đã định cư tập trung tại bản Đoàn Kết, xã Tén Tằn. Ảnh Ngọc Huấn

Tuy nhiên điều kiện kinh tế của người dân vẫn còn nhiều khó khăn, người dân chủ yếu phát nương, làm rẫy, trình độ nhận thức còn hạn chế, tỉ lệ hộ nghèo chiếm khoảng 80%, phần lớn các hộ gia đình chưa có công trình vệ sinh; đập kênh mương, trường học xuống cấp… Thời gian qua, cùng với các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, của tỉnh, cấp ủy, chính quyền địa phương đã tích cực hỗ trợ, hướng dẫn bà con sản xuất, thay thế các loại cây trồng kém hiệu quả bằng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn như trồng lúa nước, trồng sắn, luồng… Đến nay, đời sống của bà con dân bản đang từng ngày đổi mới, những ngôi nhà khang trang, kiên cố được xây dựng, hệ thống điện, đường, trường, trạm được đầu tư…

Có thể thấy, đổi thay lớn nhất trong cuộc sống của người Khơ-mú ở bản Đoàn Kết là đồng bào đã từ bỏ được tập quán du canh du cư và sản xuất lạc hậu sang phương thức sản xuất mới. Tỷ lệ hộ nghèo giảm dần, bản Đoàn Kết đã có những ngôi nhà sàn khang trang, kiên cố được xây dựng.

Hy vọng đổi thay cho bản làng người Khơ Mú

Nhiều công trình mới được đầu tư xây dựng khang trang. Ảnh Ngọc Huấn
Nhiều công trình mới được đầu tư xây dựng khang trang. Ảnh Ngọc Huấn

Mới đây, Đoàn công tác Ban Chỉ đạo 901 của Tỉnh ủy Thanh Hóa do Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lại Thế Nguyên làm Trưởng đoàn đã đi khảo sát, nắm bắt tình hình thực tế để phục vụ xây dựng Đề án Xây dựng và phát triển huyện biên giới Mường Lát đến năm 2030, định hướng đến năm 2045.

Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lại Thế Nguyên, trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân các dân tộc trên địa bàn huyện luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh; sự phối hợp giúp đỡ của các ban, sở, ngành cấp tỉnh. Tuy nhiên, Mường Lát vẫn là huyện nghèo nhất tỉnh. Đề án “Ổn định đời sống sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội đồng bào Khơ Mú tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020” đã tạo cơ sở cho việc giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống cho đồng bào Khơ Mú trên địa bàn.

Hiện, tỉnh Thanh Hóa đang xây dựng Đề án Xây dựng và phát triển huyện biên giới Mường Lát đến năm 2030, định hướng đến năm 2045. Quan điểm xây dựng Đề án này là bám sát tình hình thực tiễn của huyện, bám sát điều kiện tự nhiện, khí hậu, thổ nhưỡng, phong tục, tập quán.

Đề án ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội hộ đồng bào Khơ Mú, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 đã giúp đồng bào nơi đây vươn lên xây dựng đời sống ấm no, ổn định. Ảnh Ngọc Huấn
Đề án ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội hộ đồng bào Khơ Mú, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 đã giúp đồng bào nơi đây vươn lên xây dựng đời sống ấm no, ổn định. Ảnh Ngọc Huấn

Trong đó, về phát triển kinh tế, phải dựa trên điều kiện tự nhiên, đất đai, khí hậu, phong tục tập quán, trình độ của người dân. Về định hướng sản xuất, cần xác định trồng rừng, bảo vệ rừng là nhiệm vụ số một trong phát triển nông, lâm nghiệp. Quan điểm của tỉnh là không phá rừng sản xuất để chuyển sang trồng lúa, ngô, sắn và các cây trồng khác; không phá rừng, đốt rừng sản xuất để làm nương rẫy. Không theo phong trào và không vì thành tích.

Đối với phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụ, nghiên cứu bố trí đất đai nhằm quy hoạch xây dựng cụm công nghiệp để kêu gọi thu hút đầu tư, bảo đảm mặt bằng và nguồn lao động cho doanh nghiệp hoạt động.

Về văn hóa giáo dục, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, cần bảo tồn phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của đồng bào các dân tộc, bài trừ hủ tục. Coi giáo dục đào tạo là 1 trong 2 trụ cột phát triển bền vững.

Bảo đảm vững chắc quốc phòng - an ninh biên giới, xây dựng đường biên hữu nghị, hòa bình, hợp tác phát triển; bảo đảm vững chắc an ninh - trật tự, đấu tranh hiệu quả với tội phạm, nhất là tội phạm ma túy; bảo đảm vững chắc an ninh nông thôn, an ninh dân tộc, an ninh tôn giáo.

Diện mạo bản làng đồng bào Khơ Mú nói riêng và miền đất Mường Lát nói chung đang “thay da đổi thịt” từng ngày. Ảnh Ngọc Huấn
Diện mạo bản làng đồng bào Khơ Mú nói riêng và miền đất Mường Lát nói chung đang “thay da đổi thịt” từng ngày. Ảnh Ngọc Huấn

Về ổn định dân cư, trên cơ sở sắp xếp lại các hộ dân có nguy cơ cao về lũ ống, lũ quét theo hình thức xen cư là chính, hạn chế tối đa việc xây dựng các khu tái định cư để tập trung nguồn lực cho đầu tư các dự án khác. Việc đầu tư kết cấu hạ tầng cần tập trung nguồn lực, ưu tiên theo thứ tự: Đường giao thông, trường học, điện, nước sinh hoạt, hệ thống y tế.

Nghiên cứu xây dựng 6 chính sách gồm: Tiếp tục hỗ trợ gạo để đồng bào bảo vệ rừng; đào tạo nghề, giải quyết việc làm; hỗ trợ đưa người nghiện đi cai tập trung; hỗ trợ kinh phí để các đội liên ngành nâng cao chất lượng; hỗ trợ kinh phí để mua giống cây lâm nghiệp, trồng rừng…

Hy vọng sự thành công của Đề án ổn định đời sống và phát triển kinh tế - xã hội hộ đồng bào Khơ Mú, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 và sự ra đời của Đề án Xây dựng và phát triển huyện biên giới Mường Lát đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 đã đang và sẽ góp phần đổi thay diện mạo bản làng đồng bào Khơ Mú nói riêng và miền đất Mường Lát nói chung. Tạo nên một tâm thế mới, giúp đồng bào nơi đây vững tin để vươn lên xây dựng đời sống ấm no, ổn định và phát triển cùng dải đất biên cương Tổ quốc.

Thu Trang

  • ma code

CƠ QUAN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số: 36/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/5/2021
Tổng Biên tập: NGUYỄN MẠNH HỒNG
Trụ sở 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT:024.3824.7204 - 0243.7379.192
Bản quyền thuộc về Báo Công lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.


Liên hệ Tòa soạn:
ĐT: 0243.9360.062 - 0243.7379.192
Email: phapluatdttg@gmail.com
Hotline: 0912.985.100