Nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số

(DTTG) Nhiều năm qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cả nước đã có nhiều nỗ lực để triển khai các nghị quyết của Đảng, các nghị quyết của Quốc hội trong việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội đối với vùng dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN).

Đăng bởi Thu Trang   Thứ sáu, 14/01/2022 13:00

Còn nhiều khó khăn

Vùng DTTS&MN là vùng núi cao, biên giới, địa hình chia cắt, khí hậu khắc nghiệt, là nơi khó khăn nhất của nước ta; đây cũng là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và môi trường sinh thái, có nhiều tiềm năng và lợi thế về nông, lâm nghiệp, thủy điện, khoáng sản, du lịch sinh thái, kinh tế biên mậu... Trong những năm qua, thực hiện chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước, các địa phương đã coi trọng đổi mới sự lãnh đạo, chỉ đạo gắn liền thực hiện các mục tiêu, giải pháp đề ra nhằm phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN, nhờ đó đã có những chuyển biến tích cực.

Đồng bào bản Huổi Lóng, xã Liệp Muội (Quỳnh Nhai - Lạng Sơn) chế biến nông sản (Ảnh: Đ.H)
Đồng bào bản Huổi Lóng, xã Liệp Muội (Quỳnh Nhai - Lạng Sơn) chế biến nông sản (Ảnh: Đ.H)

Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo vẫn ngày càng tập trung vào các hộ người dân tộc thiểu số (DTTS) và vùng DTTS&MN đang trở thành lõi nghèo của cả nước. Theo đó, tình hình phát triển KT-XH ở vùng DTTS&MN thời gian qua vẫn còn một số khó khăn, tồn tại, hạn chế. Sản xuất của đồng bào DTTS còn nhỏ lẻ, lạc hậu, manh mún, chủ yếu là trồng cây lương thực ngắn ngày (lúa, ngô, sắn) mang nặng tính tự sản, tự tiêu, thiếu ứng dụng khoa học công nghệ và liên kết trong sản xuất với kết nối thị trường. Tỷ lệ hộ nghèo ngày càng tập trung vào hộ nghèo người DTTS, vùng DTTS&MN đang trở thành lõi nghèo của cả nước, chênh lệch về mức sống có xu hướng ngày càng gia tăng (năm 2015 là 3,3 lần; năm 2018 là 4,12 lần).

Chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa ở vùng đồng bào DTTS&MN tuy đã được nâng lên nhưng so với mặt bằng chung vẫn còn thấp, mức độ tiếp cận các dịch vụ về giáo dục còn nhiều khó khăn; tỷ lệ người DTTS chưa đọc thông, viết thạo chữ phổ thông còn cao (khoảng 20%). Việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống vùng DTTS&MN vẫn còn rất nhiều khó khăn, mới chỉ có khoảng 18,36% người DTTS biết văn hóa truyền thống; có 65% số xã có nhà văn hóa. Cơ sở hệ thống thông tin vùng DTTS&MN chưa đầy đủ, chính xác, gây khó khăn cho công tác nghiên cứu, đề xuất chính sách.

Thực hiện bê tông hóa đường nội bản tại xã Tạ Bú, huyện Mường La, Sơn La
Thực hiện bê tông hóa đường nội bản tại xã Tạ Bú, huyện Mường La, Sơn La

Tình trạng di cư tự do chưa được giải quyết hiệu quả; tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất vẫn chưa được giải quyết; tình trạng tranh chấp, khiếu kiện đòi lại đất và vi phạm pháp luật về đất đai và pháp luật bảo vệ và phát triển rừng ở các nông, lâm trường vẫn còn phổ biến dẫn đến nhiều nơi vẫn xảy ra tranh chấp, khiếu kiện. Tình trạng buôn bán, sử dụng ma túy, buôn lậu đang có chiều hướng gia tăng ở một số tỉnh biên giới, nhất là Sơn La, Điện Biên… dẫn đến nguy cơ tiềm ẩn nhiều vấn đề gây bất ổn về xã hội.

Ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu đến đời sống, kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN ngày càng phức tạp, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản của đồng bào, nhất là vùng núi phía Bắc, khu vực miền Trung, Tây Nguyên; hiện tượng nước biển dâng, xâm nhập mặn đang ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, sản xuất của đồng bào vùng Tây Nam Bộ.

Những kết quả tích cực

Bên cạnh những khó khăn, bất cập kể trên, thời gian qua tình hình phát triển KT-XH ở vùng DTTS&MN cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Theo báo cáo của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, giai đoạn 2016-2020, kinh tế vùng DTTS&MN đã có chuyển biến tích cực. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch, vụ; ngành nông nghiệp đang phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, nhờ ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, hình thành nhiều vùng trồng cây ăn quả, chăn nuôi có quy mô lớn, hiện đại như Sơn La, Bắc Giang, Thái Nguyên...

Côn tác bảo đảm an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cho đồng bào DTTS luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm
Côn tác bảo đảm an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cho đồng bào DTTS luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm

Phát triển du lịch gắn với văn hóa các dân tộc đang là xu thế phát triển ở nhiều nơi, mang lại việc làm, tăng thu nhập cho nhiều hộ đồng bào DTTS. Tăng trưởng kinh tế các tỉnh vùng DTTS&MN giai đoạn 2016-2020 trung bình khoảng 7%/năm (chỉ tiêu GRDP) cao hơn bình quân chung của cả nước. Do đó đã góp phần giảm nhanh tỷ lệ hộ nghèo, bình quân khoảng 4%/năm, riêng xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) và huyện nghèo giảm từ 4-5%; có 08/64 huyện nghèo thoát nghèo; 124/2139 xã và 1.322/20.176 thôn ĐBKK ra khỏi diện đầu tư Chương trình 135; 106/2.139 xã ĐBKK đạt chuẩn nông thôn mới.

Về kết cấu hạ tầng, giai đoạn 2016-2020, Nhà nước đã bố trí nguồn vốn khoảng 998 nghìn tỷ đồng để xây dựng nhiều hạng mục hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển KT-XH như: Giao thông, điện, trường học, cầu dân sinh, nước sạch, trạm y tế... Đến năm 2020 toàn vùng DTTS&MN có 98,4% số xã có đường ô tô đến trung tâm xã; 100% số xã và 97,2% số thôn có điện lưới quốc gia; 100% số xã có trường tiểu học và trung học cơ sở; 99,7% số xã có trường mầm non, mẫu giáo; 99,3% số xã có trạm y tế...

Về giáo dục và đào tạo, đến cuối năm 2019, 100% các tỉnh vùng DTTS&MN được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mần non cho trẻ 5 tuổi; tỷ lệ đi học đúng độ tuổi ở tiểu học 99,35%, trung học cơ sở là 92,27%; việc dạy và học chữ dân tộc được thực hiện ở 715 trường học trên địa bàn 22 tỉnh, thành trong cả nước, với 6 thứ tiếng: Mông, Chăm, Khmer, Gia Rai, Ba Na, Ê Đê. Cơ sở vật chất, chất lượng dạy và học trong hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú ngày càng được nâng lên, hiện có 316 trường phổ thông dân tộc nội trú, trong đó có khoảng 40% đạt chuẩn quốc gia.

Cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 3 hỗ trợ tỉnh Gia Lai di dời nhà, quy hoạch lại nhiều làng dân tộc thiểu số, tạo quỹ đất phát triển sản xuất, chăn nuôi
Cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 3 hỗ trợ tỉnh Gia Lai di dời nhà, quy hoạch lại nhiều làng dân tộc thiểu số, tạo quỹ đất phát triển sản xuất, chăn nuôi

Về y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân, cơ sở vật chất, trang thiết bị, trình độ đội ngũ y bác sĩ ở vùng DTTS&MN ngày càng được nâng lên, tạo điều kiện để trẻ em, người nghèo, người DTTS ở vùng sâu, vùng xa có điều kiện khám chữa bệnh. Hiện có 98,4% số xã có trạm y tế hoạt động, trong đó 90% số xã có bác sĩ; 96% số thôn bản có nhân viên y tế; hiện có khoảng 93% người DTTS có thẻ bảo hiểm y tế khám chữa bệnh...

Về văn hóa thông tin, đến năm 2020 có 95% số xã được phủ sóng phát thanh, truyền hình và 100% địa bàn vùng DTTS&MN được phủ sóng mạng di động; phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc ngày càng được chú trọng, hiện có 67 đài phát thanh, truyền hình (trong đó có 64 đài địa phương) tham gia sản xuất các chương trình, chuyên đề về đời sống, văn hóa, lễ hội, phong tục tập quán, sản xuất... góp phần tuyên truyền, quảng bá văn hóa, phổ biến kiến thức đến đồng bào các DTTS.

Công tác đảm bảo an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng DTTS&MN và khu vực biên giới không ngừng được củng cố và tăng cường. Khối đại đoàn kết các dân tộc, niềm tin của đồng bào các DTTS đối với Đảng và Nhà nước ngày càng được tăng cường và củng cố.

Thời gian tới, để phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững vùng đồng bào DTTS&MN, Chính phủ, các Bộ, ngành, cơ quan hữu quan cần tiếp tục triển khai các cơ chế, chính sách tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN, từ đó cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào DTTS. Trong đó cần bám sát tinh thần Nghị quyết 88/QH/2019 và Nghị quyết 120/QH/2020 của Quốc hội về Đề án tổng thể và Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN, giai đoạn 2021-2030.

Thu Trang

  • ma code

CƠ QUAN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số: 36/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/5/2021
Tổng Biên tập: NGUYỄN MẠNH HỒNG
Trụ sở 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT:024.3824.7204 - 0243.7379.192
Bản quyền thuộc về Báo Công lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.


Liên hệ Tòa soạn:
ĐT: 0243.9360.062 - 0243.7379.192
Email: phapluatdttg@gmail.com
Hotline: 0912.985.100