Những đổi thay của đồng bào La Hủ tỉnh Lai Châu

Những đổi thay của đồng bào La Hủ tỉnh Lai Châu

(DTTG) Từ xa xưa người La Hủ thường làm nhà lều tạm bợ rải rác ở trong rừng, trên nương, trên núi cao. Nhà lợp lá xanh, đến khi lá vàng thì chuyển làm nhà khác. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp, vận động của bộ đội biên phòng, đồng bào La Hủ trên địa bàn tỉnh Lai Châu nhiều năm nay đã ở định cư trong những ngôi nhà gỗ lợp mái tôn.

Đăng bởi Thu Trang   Thứ năm, 07/04/2022 09:50

Người La Hủ thuộc nhóm dân tộc Tạng - Miến và được biết đến với nhiều cái tên khác như Xá Lá Càng, Cò Xung, Khù Sung, Khả Quy... Đây là dân tộc thiểu số ít người trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, sinh sống duy nhất ở huyện biên giới Mường Tè, tỉnh Lai Châu.

Một gia đình La Hủ giữa rừng khi chưa được đưa về định cư
Một gia đình La Hủ giữa rừng khi chưa được đưa về định cư

Người La Hủ (còn có các tên gọi khác như Xá Lá Vàng, Cò Xung, Khù Sung, Khả Quy) sống tập trung ở các xã Pa ủ, Pa Vệ Sủ, Ka Lăng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Các xã này đều nằm ở vùng có độ cao trung bình từ 500 - 1.000m và có độ dốc lớn. Bản làng của người La Hủ do vậy đều nằm trên các sườn núi, gồm các khe nước chảy từ trên cao xuống. Trải qua nhiều thế hệ du canh, du cư qua các cánh rừng nơi thượng nguồn sông Đà để sinh tồn, đến nay, người dân La Hủ từ bỏ tập tục di cư tự do để xuống núi định cư, ổn định cuộc sống.

Người La Hủ là một trong số các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng - Miến cùng với các dân tộc Hà Nhì, Phù Lá, Lô Lô, Cống, Si La. Địa bàn cư trú của người La Hủ là cả một khu vực rộng lớn thuộc vùng tiếp giáp giữa các quốc gia Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Thái Lan, Mianma.

Ở Việt Nam, người La Hủ sống tập trung tại 44 bản thuộc 5 xã (Pa Vệ Sử, Pa Ủ, Ka Lăng, Bum Tở và Nậm Khao) của huyện Mường Tè tỉnh Lai Châu. Người La Hủ ở Lai Châu có nguồn gốc từ nhánh người La Hủ của hai huyện Kim Bình và Lục Xuân của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Những người La Hủ đầu tiên đến cư trú mới cách đây khoảng 10 đời.

Trang phục của phụ nữ dân tộc La Hủ
Trang phục của phụ nữ dân tộc La Hủ

Hiện nay, dân tộc La Hủ là một trong những dân tộc có số người rất ít. Số dân của người La Hủ ở Lai Châu hiện tại là hơn 1 vạn người, chiếm khoảng 2.67% dân số của tỉnh Lai Châu, đứng hàng thứ 8 dân số toàn tỉnh.

Tuy đời sống còn nhiều khó khăn song bà con La Hủ vẫn lưu giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống từ trang phục, ẩm thực, các điệu dân ca, dân vũ. Nam giới La Hủ mặc quần áo giống như các dân tộc khác ở vùng Tây Bắc. Phụ nữ mặc quần, ngày thường mặc áo dài xuống tới cổ chân, ngày lễ tết mặc thêm áo ngắn; cổ áo, nẹp ngực, ống tay có thêu hoặc đáp vải nhiều màu, đính xu bạc, xu nhôm và các bông chỉ đỏ. Con gái thường mặc áo cánh tay nhiều sắc đỏ thể hiện sức sống tươi trẻ và niềm tin yêu cuộc sống. Còn phụ nữ lớn tuổi thì màu chủ đạo là viền xanh đen xen kẽ. Thiếu nữ La Hủ gửi ý nguyện và tâm tình riêng của mình vào những đường may, đường thêu khéo léo. Vì thế, con gái đến tuổi thành niên đều ý thức tự may cho mình một bộ áo dài.

Những bản làng người La Hủ được hình thành dọc tuyến biên giới Mường Tè
Những bản làng người La Hủ được hình thành dọc tuyến biên giới Mường Tè

Từ xa xưa người La Hủ thường làm nhà lều tạm bợ rải rác ở trong rừng, trên nương, trên núi cao. Nhà lợp lá xanh, đến khi lá vàng thì chuyển làm nhà khác nên còn có tên là Sá lá vàng, có nghĩa là luôn phải mới. Đồng bào La Hủ đã quen cư trú trên núi cao, rừng sâu, sống biệt lập với thế giới bên ngoài, ngại giao tiếp với người lạ, không biết tiếng phổ thông, thiếu hiểu biết, vì thế không có mảnh vườn, vạt nương nào là vĩnh viễn với họ.

Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp, vận động của bộ đội biên phòng, đồng bào La Hủ nhiều năm nay đã ở định cư trong những ngôi nhà gỗ lợp mái tôn. Bản làng thường ở trên sườn núi đất cao, mỗi bản có vài chục nóc nhà. Trên những nẻo đường di cư của đồng bao La Hủ, lực lượng biên phòng tỉnh Lai Châu đã lặng lẽ đồng hành. Sau nhiều năm kiên trì tuyên truyền, vận động, đồng bào La Hủ đã hiểu ra cái lý của Bộ đội biên phòng để xuống núi lập bản định cư, làm quen với cuộc sống mới.

Chị Lu Lỳ Ga ở bản Hà Xi, xã Pa Ủ, huyện Mường Tè, một trong những người đầu tiên xuống núi lập bản vào năm 2006, chia sẻ: "Sống lang thang trên rừng bà con khổ lắm. Ở trên núi cũng không có một chỗ thờ cúng tổ tiên, đi đến đâu là mình phải làm bàn thờ ở đó. Thấy bộ đội biên phòng tìm đến nói, xuống núi ở sẽ bớt khổ, con cháu mình sẽ được đi học chữ, không còn đói rét nữa. Khi thấy một hộ, hai hộ theo chân bộ đội xuống núi nên mình cũng theo xuống. Về ở bản mới có nhà cao rộng để ở, được hỗ trợ cuộc sống, bà con không còn phải chịu đói rét nữa."

Người La Hủ ở Mường Tè tích cực lao động sản xuất xóa đói giảm nghèo
Người La Hủ ở Mường Tè tích cực lao động sản xuất xóa đói giảm nghèo

Từ một vài hộ ban đầu, số hộ dân tin và theo bộ đội biên phòng xuống núi định cư ngày càng nhiều. Năm 2020, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Công an, tỉnh Lai Châu, đã có Đề án 245 hỗ trợ hộ nghèo, khó khăn về nhà ở tại huyện Mường Tè, trong đó có đồng bào La Hủ. Chưa đầy 3 tháng, hơn 1.000 căn nhà được lực lượng biên phòng cùng với các lực lượng khác tại địa phương xây dựng cho bà con.

Thượng tá Phan Văn Hóa, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lai Châu, chia sẻ: "Đề án triển khai vào mùa mưa nên bước đầu triển khai gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh đã động viên cán bộ, chiến sĩ, triển khai bằng các biện pháp tích cực, bằng nhiều biện pháp làm. Với am hiểu về phong tục của đồng bào trên địa bàn, cán bộ chiến sĩ đã phát huy hết vai trò, trách nhiệm của mình để triển khai hiện theo đúng sự chỉ đạo của UBND tỉnh Lai Châu. Trong quá trình triển khai thì phân công cụ thể các đồng chí thủ trưởng Bộ Chỉ huy, rồi các phòng ban vào chỉ đạo và tham gia trực tiếp cùng anh em; động viên anh em trong mùa mưa nên đã hoàn thành toàn bộ."

Bộ đội hướng dẫn bà con đồng bào La Hủ trồng lúa nước ổn định đời sống và phát triển kinh tế
Bộ đội hướng dẫn bà con đồng bào La Hủ trồng lúa nước ổn định đời sống và phát triển kinh tế

Lãnh đạo xã Pa Ủ, huyện Mường Tè chia sẻ: "Vận động bà con du canh, du cư từ trên rừng hoặc các chỏm bản cũng cần phải có một quá trình. Cấp ủy, chính quyền đã vào cuộc vận động, đặc biệt như là ở Hà Nê và Hà Xi, trước đây là 2 nhóm hộ khác nhau. Qua quá trình vận động bà con xuống núi, cùng với các chính sách đầu tư của bản và nhà nước, hiện tại bà con tập trung về một bản để xóa dần đi những cái khó khăn.

Bên ngôi nhà mới của gia đình, ông Thàng Mý Sè, ở bản Mu Chi, xã Pa Ủ, cho biết: "Đời sống của dân tộc La Hủ chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn, không đủ ăn, chủ yếu là ăn củ mài, củ nâu lấy ở rừng về. Được sự quan tâm của Đảng, trực tiếp là bộ đội biên phòng vận động dân tộc chúng tôi về sống thành từng bản. Bây giờ thì bản đã rất to, rất đẹp, có nhà khang trang hơn trước nhiều. Bộ đội xuống hướng dẫn cho chúng tôi làm ruộng nước, khi thu hoạch thì thế nào, chăm sóc thế nào, rồi bón phân, bày cho dân thật là cụ thể. Cho nên bây giờ thì đời sống của nhân dân đã nâng lên, bàn làng thì thấy no ấm”.

Thu Trang

  • ma code

CƠ QUAN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số: 36/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/5/2021
Tổng Biên tập: NGUYỄN MẠNH HỒNG
Trụ sở 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT:024.3824.7204 - 0243.7379.192
Bản quyền thuộc về Báo Công lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.


Liên hệ Tòa soạn:
ĐT: 0243.9360.062 - 0243.7379.192
Email: phapluatdttg@gmail.com
Hotline: 0912.985.100