Nhà trình tường của người Mông

Nhà trình tường của người Mông

(DTTG) Nhà trình tường, hàng rào đá từ lâu đã trở thành một nét kiến trúc văn hóa riêng biệt, đặc sắc của đồng bào Mông. Những ngôi nhà mang màu xám của đá và màu nâu vàng của tường đất, được xây dựng và thiết kế một cách đặc biệt đã khiến nhiều người phải ngỡ ngàng.

Đăng bởi Đinh Ngọc  Thứ sáu, 29/04/2022 14:30
Nhà trình tường của người Mông. (Ảnh: Internet)
Nhà trình tường của người Mông. (Ảnh: Internet)

Theo người Mông, để chống chọi với điều kiện khí hậu, thì đồng bào nơi đây đã nghĩ ra cách xây dựng nên những ngôi nhà trình tường với thiết kế rất đặc trưng, dựa lưng vào núi, mát dịu vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông.

Nhà trình tường của người Mông thường mang hai màu sắc chủ đạo là màu vàng nâu của đất và màu xám của đá. Thông thường, nhà trình tường của người Mông nằm rải rác trên các sườn núi, có khi chỉ có vài mái nhà, có khi lại quây tụ theo từng làng bản. Tuy là tộc người chuyên sống trên núi cao, không được tiếp cận với nền kinh tế thị trường hiện đại nhưng người Mông lại sở hữu những bí kíp kỹ thuật dựng nhà vô cùng kiên cố và điêu luyện.

Để dựng được một ngôi nhà trình tường, người Mông phải cực kì kĩ càng trong việc chọn nguồn nguyên vật liệu. Loại đất để xây nhà phải là loại đất có độ kết dính cao, không được lẫn các tạp chất như đá, rễ cây hay cỏ rác.

Bên cạnh đó, bà con dân tộc Mông còn có một số quy định như người lạ không được vào khu vực nhà đang trình tường, nhất là phụ nữ. Tiếp sau đó, chủ nhà sẽ xem ngày lành tháng tốt, hợp với tuổi của mình để vào rừng chặt hạ cây cột cái và cây đòn nóc – hai cây cột này có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống tâm linh của người Mông, nhất là trong tang ma.

Trước khi chặt cây, chủ nhà phải làm lễ xin phép thần rừng cho chặt cây về làm nhà bởi người Mông quan niệm rằng làm như thế thần rừng không quở mắng và nhà cửa mới yên vui, mọi người khỏe mạnh, ăn nên làm ra, gia đình hạnh phúc.

Tường bằng đất hoặc đá, nhà lợp ngói hay tranh. (Ảnh: Internet)
Tường bằng đất hoặc đá, nhà lợp ngói hay tranh. (Ảnh: Internet)

Thủ tục hành lễ rất đơn giản, họ chỉ cần thắp ba nén hương, cắm ba tờ giấy bản vào gốc cây và đọc lời khấn. Sau khi xin được cây rừng, gia chủ sẽ tiến hành chặt cây cột cái, và cây đòn nóc, hai loại cây này đều phải là những cây không bị sâu, thối, hoặc cụt ngọn. Đặc biệt, cây đòn nóc khi chặt về không được đặt xuống đất mà phải đưa lên nóc nhà ngay. Cuối cùng là khâu lợp mái. Người Mông thường chọn loại mái ngói hoặc mái tranh, khi kết hợp với tường đất sẽ giúp ngôi nhà điều hòa nhiệt độ suốt trong năm.

Nhà trình tường của người Mông thường có 3 gian, bất kể diện tích xây nhà to hay nhỏ. Trong 3 gian ấy, người Mông bố trí gian bên phải đặt bếp sưởi và giường khách, gian bên trái dùng để đặt bếp lò và chỗ ngủ của vợ chồng chủ nhà, gian giữa rộng hơn để đặt bàn thờ tổ tiên và là nơi tiếp khách, ăn uống của gia đình.

Bên cạnh đó, người Mông cũng có những quy tắc, luật lệ riêng trong việc bố trí sắp xếp giường ngủ. Ngoài ra, mỗi một nhà trình tường đều có sàn gác phía trên để cất giữ đồ đạc, lương thực, thực phẩm.

Đặc biệt, người Mông cũng vô cùng khắt khe trong việc lựa chọn gỗ để làm cửa chính. Loại gỗ làm cửa chính phải là loại gỗ tốt, phải thiết kế theo kiểu mở vào trong chứ không mở ra ngoài và then cài phải là then gỗ mà không dùng then sắt. Bên ngoài cửa chính lúc nào cũng treo một tấm vải đỏ, nhà còn có thêm cửa phụ và cửa sổ thoáng khí làm bằng gỗ hoặc thân trúc hoặc mai già.

Nhà trình tường chính là sản phẩm chứa đựng các giá trị văn hóa truyền thống mà đồng bào người Mông lưu giữ. (Ảnh: Internet)
Nhà trình tường chính là sản phẩm chứa đựng các giá trị văn hóa truyền thống mà đồng bào người Mông lưu giữ. (Ảnh: Internet)

Ngoài ra, tất cả khuôn viên căn nhà trình tường của người Mông đều được gói gọn trong phạm vị hàng rào đá được dựng vô cùng chắc chắn. Để có được hàng rào đá hoàn chỉnh, họ mất hàng tháng trời nhặt những mảnh đá vỡ quanh nhà về và kì công xếp thành hàng rào đá.

Trải qua hàng thế kỷ, nhà trình tường của người Mông vẫn tồn tại và duy trì cho đến ngày nay. Dù hiện nay, những ngôi nhà trình tường đã có một vài nét cải tiến so với mẫu nhà trình tường truyền thống để phù hợp với điều kiện tự nhiên, cũng như trong sinh hoạt, lao động sản xuất nhưng những ngôi nhà trình tường chính là sản phẩm chứa đựng các giá trị văn hóa truyền thống mà đồng bào người Mông lưu giữ.

Đinh Ngọc

  • ma code

CƠ QUAN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số: 36/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/5/2021
Tổng Biên tập: NGUYỄN MẠNH HỒNG
Trụ sở 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT:024.3824.7204 - 0243.7379.192
Bản quyền thuộc về Báo Công lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.


Liên hệ Tòa soạn:
ĐT: 0243.9360.062 - 0243.7379.192
Email: phapluatdttg@gmail.com
Hotline: 0912.985.100