Đầu năm cùng người Mường khai hội Xuống đồng

Đầu năm cùng người Mường khai hội Xuống đồng

(DTTG) Lễ hội Khai hạ Mường Bi (Lễ Xuống đồng, mở cửa rừng), đầu năm mới của người Mường là lễ hội dân gian gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước, mang dấu ấn văn minh của người Việt cổ. Xuống đồng đầu năm cầu cho mưa thuận, gió hòa mùa màng tốt tươi, vạn vật được sinh sôi nảy nở.

Đăng bởi Phú Nguyễn  Thứ ba, 01/02/2022 15:00
Ông Bùi Đức Văn, người trông coi Miếu thờ Quốc Mẫu Hoàng Bà trao đổi với PV
Ông Bùi Đức Văn, người trông coi Miếu thờ Quốc Mẫu Hoàng Bà trao đổi với PV

Tích điển “Ở hiền ắt sẽ gặp lành”

Tương truyền rằng Quốc Mẫu Hoàng - Bà Đinh Thị Đen, hay còn gọi Vua Bà đi ngao du núi Tản sông Đà đến cầu Bến Mảng (suối Mảng, thuộc xã Phong Phú), gặp đúng lúc lũ to. Vua Bà bèn nảy ra ý giả trang thành kẻ nghèo đói, rách rưới. Lúc này trên đồng hai gia đình đang bừa ruộng, Vua Bà đến ngỏ ý muốn nhờ trâu của gia đình đi qua suối, nhưng gia đình đầu tiên lấy lý do bận cày không đưa được.

Vua Bà lại sang ruộng nhà bên đang bừa bằng tám con trâu, Bà nhờ đưa dứt lời nhà này đã đồng ý cử người đưa Bà qua suối. Sang đến bờ bên kia, Vua Bà truyền một câu “Từ nay nhà ta giàu thêm có thặm đấy”, nghĩa là “Từ nay nhà giàu có, rồi lại càng giàu có thêm”. Thế là, từ đó gia đình đã đưa Vua Bà qua suối luôn giàu có hơn các gia đình khác, cầu gì được nấy.

Sau đó, Bà đến cửa nhà người có tên Lang Cun xin tá túc, người nhà Lang Cun thấy Bà rách rưới, liền thả chó đuổi bà đi. Thế là Vua Bà bị chó nhà Lang Cun đuổicắn, may thay được một thầy lang bốc thuốc chữa trị. Được thầy lang cẩn thận thuốc thang vết thương của bà chẳng mấy chốc mà lành, bà dặn thầy lang từ nay trở đi khu ruộng nhà ông cấy gọi là “Nà Mằn” (khu ruộng này nay thuộc xóm Chạo, xã Địch Giáo, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình).

Rời nhà thầy lang, Vua Bà đi đến một nhà ở xã Địch Giáo, nhà này không có con. Bà hỏi có muốn có con không? Bà cho một đứa, nhà này rất mừng và Bà bèn ban cho một đứa con trai, đặt tên là Ngãi. Một năm sau Bà về thăm, mang theo một túi vàng, bà vợ bỗng nổi lòng tham giấutúi vàng. Vùa Bà nổi giận mang Ngãi đi mãi,từ đó trong vùng có câu “Tham vàng bỏ Ngãi”.

Trước sự linh ứng của Vua Bà, người dân Mường Bi lập miếu thờ Bà và tôn Bà làm Thành Hoàng của làng (Miếu được dựng tại nơi nghỉ chân khi Bà đến xóm Lũy). Hàng năm cứ đến ngày mùng 7 và mùng 8 tháng giêng (tức ngày 6,7 tháng Tư tính theo lịch Mường Bi) nhân dân trong vùng Mường Bi tổ chức lễ hội cầu mùa và lễ mở cửa rừng (nay được gọi là Lễ hội khai Hạ). Để tưởng nhớ và tỏ lòng tôn kính con dân Mường Bi hàng năm dâng lễ vật đến thắp hương cho Bà và cầu mong Bà phù hộ độ trì cho nhân dân trong làng an cư lập nghiệp mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Ông Bùi Đức Văn (68 tuổi), người dân xóm Lũy Ải, người trông coi Miếu thờ Quốc Mẫu Hoàng Bà cho hay: “Miếu thờ Quốc Mẫu Hoàng Bà Đinh Thị Đen cũng là người khai phá ra đất Mường. Năm nào cũng vậy người dân rước Mẫu Bà cầu may rồi mới xuống đồng làm mùa. Xuống đồng đầu năm cũng là tục rất lâu đời của người dân chúng tôi”.

Rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà đến vui hội Khai hạ Mường Bi
Rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà đến vui hội Khai hạ Mường Bi

Đậm nét văn hóa Mường

Theo truyền thuyết, Quốc Mẫu Hoàng Bà thân mẫu của Đức Thánh Tản là người đã chỉ dạy cho người dân Mường Bi làm ruộng hai vụ, cách ăn, cách ở. Thánh Tản Viên Sơn là con rể của Vua Hùng Vương thứ 18 là người có công giúp Vua chống giặc ngoại xâm. Còn Ải Lý, Ải Lo là hai vị thần đã dạy cho dân Mường Bi cách đào mương dẫn nước và là người thiết kế con mương Lò lấy nước từ suối Kem tưới cho cả cánh đồng Nà Noóng rộng lớn.

Đồ tế lễ Vua Bà, tại Lễ hội Khai hạ Mường Bi ngoài đồ tế lễ ngoài xôi, rượu, nhất thiết phải có một con hoẵng đi săn được, nếu không có phải thay bằng một con bò, kiêng mổ trâu. Thầy mo thay mặt dân toàn Mường làm lễ khấn ca ngợi công lao của các vị thần hoàng, cầu cho một năm mới mùa màng tươi tốt, bội thu. Phần hội rước kiệu Thánh từ đền thờ ra nơi tổ chức hội, sau đó rước trở về Miếu. Lễ rước được tổ chức rất long trọng với cờ quạt, đồ nghi tượng cùng các vị cao niên, các thầy tế và đông đảo người dân trong vùng, diễn ra trong nhịp trống, chiêng sắc bùa và ban nhạc Lưu thủy.

Phần hội, diễn ra tại sân bãi trước Miếu (nay là sân vận động) với những trò chơi dân gian như bắn nỏ, kéo co, đánh cù, đánh mảng, ném còn… nay có thêm số các môn thể thao hiện đại, văn nghệ dân gian (Hòa tấu cồng chiêng, thi sắc bùa, hát đối, hát thường đang bộ meẹng…) và giới thiệu các món ăn độc đáo của người Mường.

300 phụ nữ Mường tấu chiêng tại lễ hội Khai hạ Mường Bi
300 phụ nữ Mường tấu chiêng tại lễ hội Khai hạ Mường Bi
Người dân xuống đồng năm trong lễ hội
Người dân xuống đồng đầu năm trong lễ hội

Theo ông Đinh Sơn Tùng, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Tân Lạc, Lễ hội Khai hạ Mường Bi là một nét văn hóa, mang giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn của người dân Tân Lạc nói chung và vùng Mường Bi nói riêng. Đây cũng là dịp để đồng bào Mường Bi giao lưu, gặp gỡ, thắt chặt thêm tình đoàn kết cộng đồng. Bên cạnh đó, lễ hội còn thu hút du khách muôn phương về vui hội và tìm hiểu nét sinh hoạt văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Mường ở Hòa Bình.

Ông Cao Bá Chính, Chủ tịch UBND xã Phong Phú cho biết, những năm quacông tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, lễ hội truyền thống được quan tâm. UBND xã đã cho xây dựng điểm du lịch cộng đồng xóm Lũy Ải về Lễ hội Khai hạ Mường Bi đây là cơ sở quan trọng, làm giàu thêmđời sống văn hóa tinh thần của người dân Mường nói riêng, vốn văn hóa dân tộc nói chung.

Phú Nguyễn

  • ma code

CƠ QUAN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số: 36/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/5/2021
Tổng Biên tập: NGUYỄN MẠNH HỒNG
Trụ sở 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT:024.3824.7204 - 0243.7379.192
Bản quyền thuộc về Báo Công lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.


Liên hệ Tòa soạn:
ĐT: 0243.9360.062 - 0243.7379.192
Email: phapluatdttg@gmail.com
Hotline: 0912.985.100