Đặc sắc Tết mừng lúa mới của dân tộc Ba Na

Đặc sắc Tết mừng lúa mới của dân tộc Ba Na

(DTTG) Sinh sống lâu đời trên vùng đất tỉnh Gia Lai, đồng bào dân tộc Ba Na hình thành, lưu giữ một nền văn hoá phong phú đặc sắc, trong đó Tết mừng lúa mới là một nghi lễ nông nghiệp phản ánh sinh động bản sắc văn hoá và là một trong những lễ hội hoành tráng nhất của vùng dân tộc thiểu số Ba Na.

Đăng bởi Trâm Anh   Thứ bảy, 22/01/2022 08:00
Đặc sắc Tết mừng lúa mới của dân tộc Ba Na
Đặc sắc Tết mừng lúa mới của dân tộc Ba Na

Cũng như một số tộc người là cư dân bản địa ở Tây Nguyên, người Ba Na ở huyện K’ bang, tỉnh Gia Lai có quan niệm tín ngưỡng vạn vật hữu linh. Họ tin rằng xung quanh họ có rất nhiều vị thần mà họ gọi là “Yang”. Người Ba Na có một hệ thống những truyện cổ giải thích các hiện tượng tín ngưỡng quanh mình. Những vị thần trong tín ngưỡng nông nghiệp là Yang sri (thần lúa). Ngoài ra, mỗi cộng đồng còn có những vị thần riêng tùy thuộc vào các điều kiện tự nhiên trong vùng.

Sau những ngày mùa bội thu, người dân Ba Na sẽ cùng nhau tụ họp để tổ chức nghi lễ Tết mừng lúa mới. Đây là nghi lễ nông nghiệp được hình thành và lưu giữ như một kho tàng văn hóa truyền thống phong phú và đặc sắc của người Ba Na. Tết mừng lúa mới phản ánh đậm nét đời sống văn hóa của người Ba Na, là một trong những lễ hội hoành tráng nhất của vùng dân tộc thiểu số Ba Na.

Vũ điệu xoang của các chàng trai, cô gái người Ba Na là nét đặc trưng của văn hóa Tây Nguyên
Vũ điệu xoang của các chàng trai, cô gái người Ba Na là nét đặc trưng của văn hóa Tây Nguyên

Tết mừng lúa mới tiến hành ở nhà rông nếu là lễ hội chung của cả cộng đồng, còn tiến hành tại nhà đó là lễ cúng cơm mới của gia đình. Trong các lễ hội của người Ba Na được thực hiện trong đời sống cộng đồng đây là dịp để toàn thể dân làng tạ ơn với Yang sri đã giúp dân làng có được một vụ mùa bội thu, no đủ. Đây cũng là một lễ hội lớn có ý nghĩa quan trọng đối với dân tộc Ba Na.

Tết mừng lúa mới của người dân tộc Ba Na mang đến không gian văn hóa bản địa đậm chất Tây Nguyên. Mừng lúa mới phỏng theo thực tế, sự kiện gồm hai phần: Lễ (thực hiện các nghi thức cảm tạ trời đất) và hội (đàn, ca, nhảy múa để ăn mừng). Có lẽ đó cũng là lý do vì sao các điệu nhảy trong phần hội lại uyển chuyển, đồng điệu như thể họ đang trình diễn cho chính mình tại quê nhà.

Tết mừng lúa mới để tạ ơn với Yang sri (Thần lúa) đã giúp dân làng được một vụ mùa bội thu, một năm mới no đủ
Tết mừng lúa mới để tạ ơn với Yang sri (Thần lúa) đã giúp dân làng được một vụ mùa bội thu, một năm mới no đủ

Lễ vật chuẩn bị cho Tết mừng lúa mới chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, thuận tiện cho buổi tái hiện nhưng không làm mất đi ý nghĩa của lễ hội. Các lễ vật, vật trang trí được giản tiện hóa, chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, thuận tiện cho buổi tái hiện nhưng không làm mất đi ý nghĩa của lễ hội.

Công việc cụ thể sẽ do Già làng phân bổ, cụ thể, đàn ông trung niên dựng dàn cúng (tiếng Bana gọi giống như là “chơ đăng”), phụ nữ cột các ghè rượu và đi khiêng nước. Một nhóm phụ nữ khác gồm các chị, các mẹ sẽ chuẩn bị chày cối, niêu, lúa, nồi đồng để tổ chức giã gạo làm cốm.

Tết mừng lúa mới còn là dịp để những thiếu nữ Ba Na khoe những bộ trang phục thổ cẩm truyền thống, khoe sự khéo léo của mình
Tết mừng lúa mới còn là dịp để những thiếu nữ Ba Na khoe những bộ trang phục thổ cẩm truyền thống, khoe sự khéo léo của mình

Tết mừng lúa mới với ý nghĩa tạ ơn thần linh Yàng Sri đã mang đến một mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa, cầu cho năm mới được mạnh khỏe, ấm no, lễ mừng lúa mới là dịp để dân làng tề tựu, cúng tế, cùng chia sẻ niềm vui được mùa. Đây cũng là dịp để những thiếu nữ Ba Na khoe những bộ trang phục thổ cẩm truyền thống, khoe sự khéo léo của mình.

Già làng đi kiểm tra công tác chuẩn bị cho nghi lễ
Già làng đi kiểm tra công tác chuẩn bị cho nghi lễ

Tết mừng lúa mới của các tộc người Ba Na sinh sống trên địa bàn tỉnh Gia Lai đã có từ lâu đời và được gìn giữ, phát huy cho tới ngày hôm nay. Đây là bản sắc văn hóa độc đáo và cũng là một trong những lễ hội lớn hàng năm của các tộc người này với mong ước mang lại cuộc sống ấm no cho cộng đồng ở các buôn làng có truyền thống sản xuất trên nương rẫy.

Trâm Anh

  • ma code

CƠ QUAN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số: 36/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/5/2021
Tổng Biên tập: NGUYỄN MẠNH HỒNG
Trụ sở 48 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT:024.3824.7204 - 0243.7379.192
Bản quyền thuộc về Báo Công lý. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.


Liên hệ Tòa soạn:
ĐT: 0243.9360.062 - 0243.7379.192
Email: phapluatdttg@gmail.com
Hotline: 0912.985.100